E-mail hesabınızı necə qoruyasınız? — 8 vacib təhlükəsizlik qaydası

E-mail hesabı bu gün sadəcə məktub göndərib-almaq üçün istifadə olunan bir xidmət deyil. Bir çox insanın sosial şəbəkələri, onlayn alış-veriş hesabları, bank bildirişləri və digər vacib məlumatları e-mail ünvanı ilə əlaqəlidir. Buna görə e-mail hesabının ələ keçirilməsi ciddi problemlərə səbəb ola bilər. Xoşbəxtlikdən, bir neçə sadə təhlükəsizlik qaydasına əməl etməklə hesabınızı qorumaq mümkündür. CISA da güclü və unikal paroldan istifadə etməyi, phishing mesajlarını tanımağı və çoxfaktorlu autentifikasiyanı (MFA) aktivləşdirməyi əsas təhlükəsizlik addımları kimi tövsiyə edir. 1. Güclü və unikal parol seçin E-mail hesabınız üçün digər sayt və xidmətlərdə istifadə etdiyiniz paroldan istifadə etməyin. Məsələn: **Pis seçim:** `12345678`, `password123`, `anar123` **Daha yaxşı seçim:** uzun, təsadüfi və başqa hesabda istifadə olunmayan parol. Ən yaxşı variantlardan biri parol menecerindən istifadə edərək uzun və təsadüfi parol yaratmaqdır. CISA da güclü parol və parol menecerindən istifadə etməyi tövsiyə edir. 2. İki mərhələli doğrulamanı aktivləşdirin Mümkündürsə, e-mail hesabınızda **2FA/MFA** funksiyasını aktivləşdirin. Bu zaman hesabınıza daxil olmaq üçün yalnız parol kifayət etmir. Sistem əlavə təsdiq də tələb edir. Məsələn, autentifikasiya tətbiqində yaradılan kod və ya başqa təhlükəsizlik faktoru istifadə oluna bilər. Bu xüsusilə vacibdir, çünki parolunuz oğurlansa belə, ikinci doğrulama faktoru hesabınıza icazəsiz girişin qarşısını almağa kömək edir. 3. Şübhəli linklərə klik etməyin Kibercinayətkarların ən çox istifadə etdiyi üsullardan biri **phishing** hücumlarıdır. Sizə belə bir məktub gələ bilər: > “Hesabınız bloklanacaq. Təsdiqləmək üçün aşağıdakı linkə daxil olun.” və ya: > “Hesabınızda şübhəli giriş aşkarlandı.” Məktubun görünüşü real şirkətə aid kimi görünsə də, link sizi saxta giriş səhifəsinə apara bilər. Linkə klik etməzdən əvvəl göndərənin ünvanını və keçidin həqiqi domenə aid olub-olmadığını yoxlayın. Şübhəli məktublardakı əlavələri də açmayın. 4. E-mail parolunuzu heç kimə göndərməyin Heç bir halda parolunuzu: * başqa şəxsə; * sosial şəbəkədə; * mesajlaşma tətbiqində; * e-mail vasitəsilə; * tanımadığınız dəstək əməkdaşına göndərməyin. MAY.AZ və digər ciddi e-mail xidmətləri istifadəçidən adi mesaj vasitəsilə parolunu göndərməsini tələb etməməlidir. 5. Hesabınıza daxil olan cihazları yoxlayın E-mail hesabınızda təhlükəsizlik bölməsi varsa, vaxtaşırı hesabınıza daxil olmuş cihazları və sessiyaları yoxlayın. Tanımadığınız cihaz və ya giriş görsəniz: 1. Həmin sessiyadan çıxış edin. 2. Parolunuzu dəyişdirin. 3. 2FA/MFA-nı aktivləşdirin. 4. Hesabın bərpa məlumatlarını yoxlayın. Bu addımlar hesabın ələ keçirilməsi ehtimalını azaltmağa kömək edir. 6. Bərpa e-maili və telefon nömrəsini düzgün saxlayın Parolu unutduğunuz və ya hesabınıza giriş problemi yarandığı zaman bərpa məlumatları çox vacibdir. Bərpa e-mailinizə və telefon nömrənizə başqasının çıxışı olmadığından əmin olun. Eyni zamanda bərpa məlumatlarının özünün də təhlükəsizliyini qoruyun. Çünki hücumçu bərpa kanalına giriş əldə edərsə, hesabınızı yenidən ələ keçirməyə cəhd edə bilər. 7. İctimai kompüterlərdə diqqətli olun Kitabxana, internet klub, iş yeri və ya başqa ümumi kompüterdə e-mail hesabınıza daxil olursunuzsa, işiniz bitdikdən sonra mütləq **Çıxış (Log out)** edin. Brauzer sizdən: **“Parolu yadda saxlayım?”** deyə soruşarsa, ictimai kompüterdə bunu seçməyin. Mümkündürsə, şəxsi e-mail hesablarını ictimai kompüterlərdə açmamaq daha təhlükəsizdir. 8. Telefon və kompüterinizi yeniləyin E-mail hesabının təhlükəsizliyi yalnız e-mail xidmətindən asılı deyil. Hesaba daxil olduğunuz telefon və kompüter də qorunmalıdır. Əməliyyat sistemini, brauzeri və təhlükəsizlik proqramlarını vaxtında yeniləyin. Köhnəlmiş proqramlarda olan təhlükəsizlik boşluqları hesabların və məlumatların riskə düşməsinə səbəb ola bilər. E-mail hesabınızın təhlükəsizliyi üçün qısa yoxlama siyahısı * ✅ Güclü və unikal parol istifadə edin. * ✅ 2FA/MFA-nı aktivləşdirin. * ✅ Şübhəli linklərə klik etməyin. * ✅ Tanımadığınız əlavələri açmayın. * ✅ Parolunuzu heç kimlə paylaşmayın. * ✅ Hesabınızdakı aktiv sessiyaları yoxlayın. * ✅ Bərpa məlumatlarını aktual saxlayın. * ✅ Telefon və kompüterinizi yeniləyin. Nəticə E-mail hesabınızı qorumaq üçün mütləq kibertəhlükəsizlik mütəxəssisi olmaq lazım deyil. Ən vacib addımlar sadədir: **unikal parol, iki mərhələli doğrulama, phishing mesajlarına qarşı diqqət və hesab təhlükəsizliyinin mütəmadi yoxlanılması.** Unutmayın: e-mail hesabınız bir çox digər onlayn hesabınızın açarı ola bilər. Ona görə də onu qorumaq bütün rəqəmsal hesablarınızı qorumağın vacib hissəsidir. MAY.AZ istifadəçiləri üçün də əsas qayda dəyişmir: güclü parol seçin, hesabınızı paylaşmayın və şübhəli məktublara qarşı diqqətli olun.**